1. Bất ổn ở các nước Trung Đông-Bắc Phi và sự can thiệp của phương Tây

Trẻ em- những nạn nhân đau khổ tại Libya (Ảnh: IT)

2011 được đánh dấu là một năm đầy biến động đối với nhiều nước tại khu vực Trung Đông và Bắc phi. Được châm ngòi từ một sự kiện tại Tunisia, chỉ trong vòng 100 ngày, làn sóng biểu tình đã lan rộng sang nhiều nước trong khu vực, trong đó có Yemen, Syria, Libya…Đi kèm theo những bất ổn là những thay đổi lớn về chính trị. Nhiều nhà lãnh đạo đã phải từ bỏ cương vị để nhường chỗ cho những gương mặt mới (Tổng thống Tunisia Ben Ali; Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak; nhà lãnh đạo Libya Muammar Gaddafi; Tổng thống Yemen Ali Abdullah Saleh…). Những mâu thuẫn nội tại giữa các lực lượng, phe cánh tại các quốc gia này cùng vai trò can thiệp của các nước phương Tây sẽ tiếp tục khiến cho tình hình tại khu vực giàu tài nguyên dầu mỏ này trở nên phức tạp. Tình hình ở khu vực này của thế giới sẽ không ổn định chừng nào nguồn tài nguyên của các quốc gia này chưa thực sự thuộc về nhân dân và phục vụ lợi ích của đông đảo người dân tại đây.

2. Cuộc khủng hoảng nợ công lan rộng tại châu Âu và Bắc Mỹ

Cuộc khủng hoảng nợ công đã khiến tình hình kinh tế châu Âu năm 2011                                                                                trở nên ảm đạm (Ảnh: IT)

Trong khi thế giới Ả rập đang chìm trong các cuộc bạo loạn và bất ổn về chính trị thì một châu Âu vốn có truyền thống về “sự thịnh vượng và hòa bình” lại phải đối mặt với cuộc "đại khủng hoảng nợ công". Bắt nguồn từ Ireland, khủng hoảng nợ công đã lan sang Hy Lạp, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và cả đối với Italia, quốc gia thuộc G7 và là nền kinh tế lớn thứ 4 châu Âu…Trong khi đó, ở bên kia Đại Tây Dương, “cuộc khủng hoảng nợ công” cũng trở thành một vấn đề gây đau đầu đối với nhiều nhà lãnh đạo của nền kinh tế số 1 thế giới là Mỹ, khi mức tổng nợ công của quốc gia này vào giữa tháng 11/2011 đã vượt 99% GDP ước tính của năm 2011. Những khó khăn về kinh tế đã khiến nhiều tổ chức tín dụng uy tín trên thế giới ồ ạt hạ mức tín nhiệm của nhiều nền kinh tế châu Âu và Mỹ. Không những thế, nhiều nhà lãnh đạo của các quốc gia này phải đối mặt với nguy cơ và thậm chí là thực tế phải từ chức.



3. Thảm họa động đất-sóng thần tại Nhật Bản và thiên tai trên thế giới

Thảm họa kép động đất-sóng thần hồi tháng 3/2011 đã để lại nhiều   hậu quả nặng nề đối với nền kinh tế Nhật Bản (Ảnh: IT)

Những thảm họa, thiên tai trong năm 2011 tiếp tục để lại nhiều gánh nặng đối với nền kinh tế thế giới.

* Ngày 11/3, một trận động đất với cường độ lên tới 8,9 độ richte ở ngoài khơi Thái Bình Dương gây ra sóng thần cao 10m đã tàn phá hàng chục thành phố, làng mạc dọc theo 2.100km bờ biển phía đông Nhật Bản. Thảm họa trên đã khiến 16.000 người chết và khoảng 4.000 người mất tích, gây ra cuộc khủng hoảng hạt nhân chưa từng có tại Nhật Bản và khiến cho đất nước mặt trời mọc thiệt hại ước tính lên đến 235 tỉ USD, tương đương 4% GDP (theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới (WB) hôm 21/3).

* Tại Thái Lan, trận lũ lụt bắt đầu từ cuối tháng 7/2011 được đánh giá là "trận lũ lụt tồi tệ nhất về lượng nước lũ và số người bị ảnh hưởng". Đợt lũ lịch sử này xảy ra do lượng mưa lớn bất thường từ hồi tháng 7 vừa qua. Theo đánh giá sơ bộ của WB, thiệt hại từ trận lũ lụt dữ dội nhất trong nửa thế kỷ qua ở Thái Lan có thể lên tới 1,36 nghìn tỷ bath (khoảng 43,3 tỷ USD). Ngoài kinh tế, lũ lụt cũng làm hơn 700 người chết và mất tích. Hàng triệu người dân phải đi sơ tán, hơn 60 trong tổng số 77 tỉnh thành của Thái Lan bị ngập lụt, trong đó có thủ đô Bangkok, cố đô Aytthaya.

* Trong năm 2011, nước Mỹ đã phá kỷ lục về các hiện tượng thời tiết cực đoan với ít nhất 12 đợt thiên tai, gây thiệt hại hàng chục tỷ USD, cao hơn nhiều so với tổng thiệt hại do thiên tai ở nước này trong cả thập niên 1980. Theo thống kê chính thức, hiện tượng thời tiết cực đoan ở Mỹ năm nay đã cướp đi sinh mạng của hơn 1.000 người. Một nửa trong số các thảm họa khắc nghiệt nhất này là lốc xoáy, cướp đi sinh mạng của 540 người. 12 vụ thiên tai trong năm 2011 đã nâng con số thiệt hại do thời tiết cực đoan lên 52 tỷ USD.

4. Bất ổn về an sinh xã hội tại một số quốc gia

Người biểu tình xô xát với cảnh sát tại công viên Zuccotti New York, Mỹ (Ảnh: IT)

Cùng với những bất ổn về chính trị và khó khăn về kinh tế, năm 2011 cũng chứng kiến nhiều sự việc liên quan tới bất ổn về an sinh xã hội.

Xuất phát từ tình trạng bất bình đẳng về kinh tế, những mặt trái của chủ nghĩa tư bản đã dẫn tới phong trào mang tên gọi “Chiếm lấy phố Wall” lan rộng trên khắp đất Mỹ suốt mấy tháng qua. Không còn âm thầm chịu đựng những bất công, người lao động Mỹ đã xuống đường, phản ứng trực tiếp với chính quyền và giới chủ. Người biểu tình phẫn nộ, không chỉ vì 1% người giàu chiếm giữ 99% số tiền ở phố Wall, mà còn vì cơ chế đã tạo ra sự bất công đó. Phong trào chiếm phố Wall đã tạo động lực mạnh mẽ cho hàng loạt các cuộc xuống đường của người lao động tại nhiều thành phố lớn ở Mỹ, Châu Âu và nhiều nước trên thế giới.

Cũng mang tính chất tương tự, bạo loạn ở vùng ngoại ô Tottenham phía bắc London bùng nổ trong đêm thứ bảy ngày 6/8, sau vụ Mark Duggan, 29 tuổi, bị cảnh sát bắn chết hai ngày trước đó. Cuộc bạo loạn nhanh chóng lan sang các khu vực khác của London và nhiều thành phố lớn của nước Anh. Nhiều tòa nhà, xe cộ và điểm đỗ xe buýt đã bị thiêu rụi. Cửa hàng và nhà hàng bị cướp phá, còn cảnh sát hứng chịu bom xăng. Những kẻ tham gia vào đốt phá, hôi của, đã không ngần ngại tấn công trực diện vào lực lượng cảnh sát, thậm chí qua các mạng xã hội. Họ còn kêu gọi bạo động ở khắp nơi trên nước Anh. Đây là một thử thách nặng nề đối với London, nơi sẽ diễn ra Thế vận hội mùa Hè 2012.

5. Hội nghị cấp cao APEC với đề xuất mang tính đột phá

Tổng thống Mỹ Barack Obama khai mạc phiên họp toàn thể APEC             (Ảnh: Washington Post)

Hội nghị Thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) được tổ chức trong 2 ngày 12 và 13/11 tại Hawaii (Mỹ) dưới vai trò chủ trì của Tổng thống Mỹ Barack Obama đã thu hút sự tham dự của các nhà lãnh đạo 21 quốc gia và vùng lãnh thổ thành viên APEC. Ngoài cuộc khủng hoảng nợ châu Âu, một vấn đề quan trọng nữa được đưa ra trong chương trình của Hội nghị thượng đỉnh APEC lần này là thương mại và hợp tác kinh tế giữa các nền kinh tế khu vực để thúc đẩy phát triển bền vững và tạo thêm việc làm. Hiện phương thức này đang được xem xét và nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của Mỹ và một số nước khác là Đối tác Kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TTP).



Nhiều nền kinh tế của khu vực Châu Á, trong đó có Việt Nam hiện cũng đang tích cực tham gia các tiến trình đàm phán để tham gia vào hiệp định trên. Tổng thống Mỹ Barack Obama mong muốn thúc đẩy Hiệp định Đối tác Kinh tế xuyên Thái Bình Dương vì hy vọng nó sẽ góp phần tạo thêm hàng triệu việc làm cho nền kinh tế đang bị trì trệ của nước Mỹ.

6. Nga chính thức gia nhập WTO sau 18 năm đàm phán khó khăn 

Nga đã chính thức trở thành thành viên thứ 154 của WTO sau 18 năm                        ròng rã theo đuổi tiến trình đàm phán (Ảnh: IT)

Ngày 16/12, Nga đã chính thức ký văn kiện tham gia tổ chức Thương mại thế giới WTO sau 18 năm ròng rã đàm phán. Việc Nga chính thức trở thành thành viên thứ 154 của WTO đã xóa bỏ một nghịch lý tồn tại từ lâu trong tổ chức này: Một nền kinh tế lớn trị giá hơn 1,9 nghìn tỉ USD, nằm trong nhóm G20, tập hợp 20 nền kinh tế quan trọng nhất hành tinh, một quốc gia có kho vũ khí lớn thứ hai thế giới lại phải đứng bên ngoài WTO!

Sự gia nhập WTO của Nga đã thiết lập một kỷ lục mới, chưa một quốc gia nào có tiến trình gia nhập WTO lâu như “gã khổng lồ” này. Trước đây, quốc gia phải chờ lâu nhất là Trung Quốc cũng chỉ có 15 năm đàm phán. Tổng thống Nga Dimitry Medvedev tuyên bố, việc Nga gia nhập WTO là một sự kiện có lợi cho Nga và cho cả các đối tác thương mại tương lai của Nga. Tổng thống Nga cũng cho rằng, cần phải phát triển một hệ thống thương mại công bằng, hiệu quả và tăng cường các thể chế đa phương quốc tế. Ông Medvedev khẳng định, Nga sẵn sàng đóng góp với khả năng có thể vào công việc này.



7. Mỹ chấm dứt 10 năm tham chiến tại Iraq 

Ngày 14/12, Tổng thống Mỹ Barack Obama phát biểu kết thúc chiến          tranh Iraq và chào đón binh sĩ trở về (Ảnh: CNN)

Quân đội Mỹ đã chính thức chấm dứt cuộc chiến tại Iraq vào ngày 15/12 trong buổi lễ hạ cờ trước sự chứng kiến của Bộ trưởng Quốc phòng Leon Panetta tại Baghdad, sau gần 10 năm cầm đầu chiến dịch lật đổ chính quyền cố Tổng thống Saddam Hussein gây nhiều tranh cãi.

Cùng với quyết định chấm dứt sứ mệnh quân sự tại Iraq, Tổng thống Mỹ Barack khẳng định đã làm tròn trách nhiệm đối với cử tri, với tuyên bố trong thời gian vận động tranh cử 2008 và khi lên cầm quyền năm 2009 rằng, ông sẽ tìm cách kết thúc sớm cuộc chiến tranh Iraq, đồng thời, coi đây là giây phút lịch sử mở đầu chương mới trong quan hệ giữa Mỹ với Iraq. Ông Obama cho hay, đã có hơn 1,5 triệu binh sĩ Mỹ đã phục vụ tại Iraq. Cuộc chiến "hao người tốn của" tại Iraq đã khiến hơn 30.000 người Mỹ bị thương và gần 4.500 người tử nạn. Cuộc chiến này cũng tiêu tốn khoản ngân sách trị giá 1.000 tỷ USD của nước Mỹ. Về phía Iraq, đã có ít nhất 60.000 người thiệt mạng. Những người lính Mỹ cuối cùng sẽ rời khỏi quốc gia Trung Đông này trước ngày 31/12.

8. Nạn đói ở khu vực châu Phi vẫn chưa được kiềm chế  

Trẻ em - nạn nhân chủ yếu của nạn đói triền miên tại châu Phi (Ảnh: IT)

Trong năm 2011, khu vực nghèo đói nhất trên thế giới đã phải trải qua một nạn hạn hán được cho là "tồi tệ nhất trong 60 năm trở lại đây" và gây ra một cuộc khủng hoảng lương thực trầm trọng trên khắp Somalia, Ethiopia và Kenya; đồng thời đe dọa đời sống của hơn 10 triệu người các nước khác trong và xung quanh vùng Sừng châu Phi, bao gồm: Djibouti, Sudan, Nam Sudan và một số khu vực của Uganda, cũng bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng lương thực. Ngày 20/7 vừa qua, Liên hợp quốc đã chính thức tuyên bố khoảng một nửa dân số Somalia (3,7 triệu người), trong đó có khoảng 2,8 triệu người ở miền Nam đang trong tình trạng khủng hoảng lương thực. Trung bình mỗi ngày, có khoảng hơn 3.000 người Somalia phải vượt biên sang các nước láng giềng là Ethiopia và Kenya để đi tìm lương thực. Trong số những người chạy nạn, có hơn 1/3 trẻ em bị suy dinh dưỡng trầm trọng. Trước bối cảnh trên, Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức khác trên thế giới đã huy động nhiều nguồn lực với hy vọng sẽ giúp xây dựng được một “sinh kế bền vững” để chấm dứt vòng luẩn quẩn đói kém tại châu Phi. Tuy nhiên, việc thiếu thốn nghiêm trọng các khoản kinh phí viện trợ quốc tế, cùng với các vấn đề an ninh trong khu vực đã cản trở những phản ứng nhân đạo cho cuộc khủng hoảng tại khu vực này.

9. Đại hội Đảng Cộng sản Cuba lần thứ VI đánh dấu những bước ngoặt quan trọng   

Đại hội Đảng lần thứ VI mở ra đường lối phát triển kinh tế mới cho Cuba (Ảnh: IT)

Ngày 16/4, Đài truyền hình Cuba đưa tin, 1.000 đại biểu đại diện cho 850.000 đảng viên đến từ khắp các tỉnh, thành của đất nước đã tới thủ đô La Habana dự lễ khai mạc Đại hội Đảng Cộng sản Cuba lần thứ VI. Trong 4 ngày Đại hội, các đại biểu đã bầu ban lãnh đạo mới của Đảng, trong đó Chủ tịch Raul Castro được bầu làm Bí thư Thứ nhất Đảng Cộng sản Cuba. Các đại biểu thảo luận và thông qua văn kiện “Dự thảo đường lối chính sách kinh tế và xã hội”. Ngoài việc thông qua văn kiện “Dự thảo đường lối chính sách kinh tế và xã hội”, Đại hội Đảng Cộng sản Cuba lần này đã có những đột phá đáng chú ý, thể hiện trong Báo cáo Chính trị của Đại hội do Chủ tịch Raul Castro trình bày. Báo cáo kêu gọi thực hiện đổi mới tư duy, sửa chữa tất cả những sai lầm vì hiệu quả kinh tế và sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội; phân tích và định hướng tách bạch vai trò lãnh đạo của Đảng với vai trò quản lý của Nhà nước, đồng thời, kêu gọi đổi mới phong cách lãnh đạo của Đảng, nhất là trong công tác tư tưởng, tổ chức, tránh bệnh hình thức, tư duy trì trệ, đánh giá đúng và chọn được những cán bộ thực sự có năng lực, phẩm chất cách mạng ở tất cả các cấp. Đặc biệt, Bí thư Thứ nhất Raul Castro đã yêu cầu báo chí phát huy vai trò thông tin, giáo dục và phê phán những khuyết điểm, tiêu cực trong quản lý kinh tế và xã hội.  

Đại hội Đảng Cộng sản Cuba lần thứ VI thực sự đã để lại dấu ấn vô cùng quan trọng đối với đời sống kinh tế và xã hội Cuba. Cuba chắc chắn sẽ có nhiều thay đổi trong tương lai.  

10.  Hội nghị cấp cao ASEAN 19 lần đầu tiên đề cập tới vấn đề Biển Đông 

Các nhà lãnh đạo các nước ASEAN bắt tay nhau tại Lễ khai mạc              Hội nghị Cấp cao ASEAN 19 (Ảnh: IT)

Sau 3 ngày nhóm họp tại Bali, Indonesia (từ 17 – 19/11), Hội nghị cấp cao ASEAN 19 và Hội nghị các cấp cao liên quan đã kết thúc. Tuyên bố được đưa ra trong buổi bế mạc Hội nghị đã đề cập đến những nội dung quan trọng, cơ bản và cập nhật về định hướng, cam kết, biện pháp tiếp tục xây dựng Cộng đồng ASEAN vững mạnh hơn trong tương lai. Một điểm khác biệt và nổi bật của Hội nghị ASEAN 2011 so với các hội nghị trước đó, là lần đầu tiên, tuyên bố ASEAN đã dành nguyên một trang đề cập tới vấn đề Biển Đông, đúc kết ý kiến các lãnh đạo ASEAN nhằm giải quyết các tranh chấp trên Biển Đông bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế. Tuyên bố nêu rõ, các nhà lãnh đạo ASEAN tái khẳng định tầm quan trọng của Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) đối với việc thúc đẩy hoà bình, ổn định và tin tưởng lẫn nhau trên Biển Đông; đảm bảo biện pháp hoà bình trong giải quyết các tranh chấp tại khu vực này phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS)...